Hãy thử tưởng tượng ra hai người đứng trên boong của một con tàu chuyển động và chĩa súng vào nhau mà bắn. Vậy hai đấu thủ ấy có ở trong những điều kiện hoàn toàn như nhau không? Người đứng quay lưng về phía mũi tàu, nếu lo ngại rằng viên đạn bắn ra từ nòng súng của mình bay chậm hơn viên đạn bắn ra từ súng đối phương thì có đúng hay không?

Dĩ nhiên, so với mặt biển thì viên đạn bắn ngược chiều chuyển động của con tàu sẽ chậm hơn so với trường hợp bắn trên con tàu đứng yên, còn viên đạn bắn về phía mũi tàu thì sẽ bay nhanh hơn. Nhưng điều đó chẳng hề phá hoại điều kiện đấu súng chút nào cả, viên đạn bắn về phía lái bay tới một cái đích đang chạy về phía nó, khiến cho khi con tàu chuyển động đều thì sự thiếu hụt vận tốc của viên đạn được bù nguyên vẹn lại bằng vận tốc của cái đích chạy về phía nó; còn viên đạn bắn về phía mũi tàu thì phải đuổi theo cái đích của nó, cái đích này đang dời xa viên đạn với vận tốc bằng vận tốc được lợi thêm của viên đạn.

Rốt cuộc, so với đích của chúng thì cả hai viên đạn đều chuyển động hoàn toàn như trong trường hợp con tàu đứng yên vậy. Cần nói thêm rằng, tất cả những điều vừa nói ở trên chỉ đúng trong trường hợp con tàu chuyển động theo đường thẳng và với vận tốc không đổi.

Trường hợp này rất đúng với một đoạn trích trong một cuốn sách của Galile, lần đầu tiên nói tới nguyên lý tương đối cổ điển.

“Bạn hãy thử tưởng tượng mình đang cùng một người bạn ở trong căn phòng rộng bên dưới boong của một con tàu lớn. Nếu chuyển động của con tàu là đều thì bạn không thể căn cứ vào một tác dụng nào để xét đoán là con tàu đang chuyển động hay đứng yên tại chỗ. Khi nhảy bạn sẽ vượt được những khoảng cách ở trên sàn tàu y như khi con tàu đang đứng yên. Bạn không thể vì chuyển động nhanh của con tàu mà nhảy được về phía lái xa hơn về phía mũi tàu, mặc dầu trong lúc bạn còn đang ở trong không trung thì sàn tàu ở dưới chân bạn vẫn đang chạy ngược tới phía bạn vừa nhảy lên. Tung một vật sang cho người bạn của mình, bạn chẳng cần phải dùng nhiều sức hơn mới ném được nó từ phía lái về phía mũi tàu so với trường hợp ném ngược lại. Những con ruồi bay được về mọi phía như nhau, không vì bay về phía gần lái tàu mà lại dễ dàng hơn"...

Bây giờ chắc bạn đã hiểu rõ hình thức thường phát biểu của nguyên lý tương đối cổ điển: “Tính chất của chuyển động, thực hiện trong một hệ nào đó, không phụ thuộc gì vào vấn đề hệ đó đang đứng yên hay đang chuyển động thẳng và đều đối với mặt đất”.

(Theo sách Cơ học vui)